Kategorie
Szkolenie

Wpływ rodzaju treningu na wyniki u młodzieży.

Punktem wyjścia jest rozpatrzenie wiekowych uwarunkowań dot. kierunkowego kształtowania potencjału motorycznego ustroju.

Tabela 2.3. Wytyczne dla planowania wieku rozpoczynania treningu i progresji obciążeń.

Przykład takiego podejścia mamy w tab. 2.3. Jest to zbiór uogólnień wyników wielu badań szczegółowych, stanowiący swoiste wytyczne dla planowania wieku rozpoczynania treningu i progresji obciążeń. W praktyce winniśmy określić drogi poruszania się konkretnego adepta sportu po tej „mapie”, uwzględniając oczywiście jego aktualny potencjał-jak również właściwości prognozowanej (realizowanej) specjalizacji ruchowej i rytm zmian warunków sprzyjających rozwojowi określonych cech czy właściwości (tzw. fazy sensytywne, okresy krytyczne). Na ten temat mamy do dyspozycji niemałą literaturę.

Logicznym następstwem takiego rozumowania jest próba sformułowania modelu treningu, właściwego dla danej specjalności ruchowej. Model taki winien obejmować możliwie największą ilość mierzalnych parametrów treningu i regulować ich rozkład w kolejnych latach.

Nie jest to sprawa łatwa. Funkcjonujące w literaturze „modele mistrzostwa sportowego” są na ogół tylko ograniczonym zbiorem szacunkowych wielkości, Zmierzając do rozwiązań możliwie najbardziej konkretnych opowiadamy się konsekwentnie, by w tym celu posługiwać się modelem obciążeń treningowych, w konwencji zarysowanej już poprzednio (TR; W, U, S; T1….T5(6)…itd.) a mającej już swoją literaturę. Ideę takiego rozwiązania, na przykładzie skoków lekkoatletycznych mężczyzn przedstawiamy na ryc. 2.8.

Ryc. 2.8. Wizja modelu obciążeń treningowych w skokach lekkoatletycznych mężczyzn.

Wskaźniki dla poszczególnych składowych obciążeń wyliczono w stosunku% do obciążeń zawodników na poziomie mistrzowskim (100), posługując się uśrednionymi danymi rzeczywistymi.

Można mieć do takiego rozumowania różnorakie uwagi, jednakże jest to droga racjonalna, ograniczająca możliwość popełniania zasadniczych błędów metodycznych. Inną formę opracowania modelu obciążeń w skali wieloletniego cyklu, tym razem przykład dotyczy biegów krótkich kobiet przedstawiamy w tab. 2.4. Istota obu prezentacji jest tożsama – różni je tylko forma.

Tabela 2.4. Parametry modelowe obciążeń treningowych w biegach krótkich kobiet – wartości średnie, %

Posługując się w planowaniu rozwoju kariery modelem obciążeń treningowych należy bardzo skrupulatnie uwzględniać repartycję obciążeń różnego rodzaju w kolejnych latach życia (treningu). Tu ponownie odwołamy się do przykładów ze skoków lekkoatletycznych. Ryc. 2.9 obrazuje dynamikę procentowych obciążeń całkowitych TR a w tym wszechstronnych W, ukierunkowanych U i specjalnych S w przebiegu kolejnych lat treningu. To generalia, wewnątrz których należy operować różnymi intensywnościami wysiłku. Wskazania co do postępowania w tym względzie znajdujemy na ryc. 2.10, w odniesieniu do zakresówT1…T5, od wysiłków najmniej intensywnych – do maksymalnych.

Zawsze szczególne znaczenie musimy przypisywać obciążeniom specjalnym. Jak planować racjonalny ich rozkład, unikając efektów rozwoju intensywnego, czy „przedwczesnej specjalizacji”? Popatrzmy na wielce charakterystyczny rytm zmian w tym obszarze, jakże wyraźnie widoczny na ryc. 2.11. Zwróćmy szczególną uwagę na przebieg specjalnych obciążeń w najwyższych strefach intensywności (S4- beztlenowe kwasomlekowe, S5 – beztlenowe niekwasomlekowe). To one właśnie w skokach lekkoatletycznych są bodźcami wysoce specyficznymi, wywołującymi najgłębsze zmiany adaptacyjne.

Ryc. 2.11. Skoki lekkoatletyczne mężczyzn. Zalecane wartości średnie obciążeń specjalnych o różnej intensywności (S1-S5) w przebiegu kolejnych lat treningu.

Dynamika poszczególnych parametrów obciążeń w kolejnych latach wieloletniego cyklu przebiega wg tendencji właściwych dla danego rodzaju obciążenia, na różnych poziomach i w zróżnicowanym tempie. Obrazuje to zjawisko przykład zawarty na ryc. 2.12, z naniesionymi krzywymi wyliczonych funkcji logarytmicznych dla TR, W, U i S. Ich przebieg zdaje się oddawać tendencje zmian obciążeń całkowitych i poszczególnych składowych w kolejnych makrocyklach rocznych.

Ryc. 2.12. Skoki lekkoatletyczne mężczyzn. Zalecane wartości średnie obciążeń całkowitych (TR) oraz składowych wg. rodzaju (W,U,S) z naniesionymi krzywymi funkcji logarytmicznych, traktowanych jako tendencje zmian w przebiegu kolejnych lat treningu.

Wymowa przytoczonych tu danych wydaje się klarowna i jednoznaczna. Trening nie może być zbiorem zdarzeń przypadkowych, układających się w nieprzewidywalne kompozycje. To droga do nikąd. Trening nie powinien być nastawiony i planowany na osiągnięcie efektów „natychmiastowych”, umożliwiających maksymalizację (zawsze niepełną) osiągnięć w wieku młodzieńczym.

Mówiąc o karierze sportowej i jej właściwym rozwoju, na miarę posiadanego talentu – winniśmy planować proces w kategoriach długofalowych, przestrzegając reguł umożliwiających podążanie drogą rozwoju progresywnego. Kierując się takim podejściem warto zadać sobie trud skonstruowania wieloletniego programu i planu treningu, operującego racjonalnymi wskaźnikami obciążeń wg ich rodzaju, struktury i wielkości. Tę strukturę trzeba oczywiście każdorazowo dostosować do indywidualnych właściwości sportowca i technologicznie dopełnić doborem i repartycją właściwych grup środków, metod i form treningu.

Mamy przekonanie, że takie postępowanie może wyraźnie podnieść jakość planowania szkolenia i zauważalnie ograniczyć ilość zasadniczych błędów, nieuchronnie popełnianych przy podejściu „intuicyjnym” (niezależnie od doświadczenia trenera).

Ma to zasadnicze znaczenie dla rozwoju kariery sportowej. W ogromnej większości przypadków to właśnie trening determinuje taki a nie inny jej rozwój i przebieg. Wszelkie racje społeczne, wychowawcze i sportowe stoją po stronie rozwoju progresywnego. Za przyczyną perspektywicznie rozumianego procesu treningu nakierowanego na maksymalizację osiągnięć w fazie dorosłości i dojrzałości ustroju. Wówczas to poziom wyników i ich względna stabilizacja na najwyższym, indywidualnym poziomie są efektem sił natury przejawiających się w przebiegu ontogenezy – i wyrozumowanych procesów specjalnej adaptacji wysiłkowej uczynnianych poprzez proces treningu. Możemy wówczas mówić o pozytywnym rozwoju kariery, tak ze względu na dobro jednostki, jak też istotę sportu.

Oczywiście formy organizacyjne tak pojmowanego procesu szkolenia sportowego mogą być bardzo różne, odmienne również na poszczególnych etapach zaawansowania (np. UKS, szkoły sportowe, szkoły mistrzostwa sportowego, sekcje klubowe, itp.). Zawsze chodzi jednak o to, by w ciągu: sport wszystkich dzieci, sport młodzieżowy, sport kwalifikowany, sport olimpijski – osią przewodnią były pryncypia programowe i technologiczne optymalizujące w funkcji celu rozwój kariery. Jest to możliwe. Dążenie takie winno stać się ważnym przesłaniem – wychowawczym, edukacyjnym i sportowym.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *