Kategorie
Szkolenie

Problem rozwoju kariery sportowca

Gdzie więc szukać przyczyn warunkujących pozytywny rozwój karier sportowych? Co robić, by programowo pomniejszać zagrożenia ograniczające postęp? Jak podejmować próby optymalizacji systemu?

Wszelkie poszukiwania w tym względzie skupiają się dzisiaj na dwóch grupach czynników determinujących rozwój mistrzostwa sportowego. Pierwszą z nich stanowi zespół uwarunkowań genetycznych. Druga – to wpływy środowiska przejawiające się w procesie treningu. Zakładając właściwość kwalifikacji i selekcji (do szkolenia wyczynowego kwalifikują się kandydaci o względnie podobnym potencjale) – decydujące znaczenie trzeba przypisać właściwościom procesu treningu. W jego strukturach, programie i technologii trzeba szukać uwarunkowań przebiegu kariery, determinujących możliwie najpełniejszy rozwój potencjału.

W jaki sposób poszukiwać związków między treningiem a rozwojem kariery? Wszak trening jest procesem wyjątkowo złożonym, wieloczynnikowym i wielopłaszczyznowym. Jak go opisać, by stały się możliwe wiarygodne analizy przyczynowo-skutkowe?

Współczesny stan wiedzy uprawnia do założenia, że dostępnym i wiarygodnym blokiem informacji o treningu są dane charakteryzujące obciążenia treningowe (wysiłkowe). Rozumiemy je tutaj jako skumulowany system bodźców kształtujących długofalowe efekty specjalnej adaptacji wysiłkowej wynikające z technologicznych rozwiązań treningu – a związane z reaktywnością ustroju.

Jeśli tak, zasadne wydaje się przypuszczenie, że właśnie w obrębie obciążeń należy poszukiwać przyczyn determinujących charakter rozwoju sportowego, właśnie rozwój karier.

Idąc tą drogą, już w latach osiemdziesiątych podjęliśmy próbę oszacowania przyczyn wyraźnego zróżnicowania dwóch skrajnych rodzajów rozwoju wyników w populacji polskich sportowców.

Pierwszy z nich, to bardzo szybki rozwój osiągnięć z apogeum w wieku młodzieńczym, a następnie długotrwała stagnacja i bardzo częste odchodzenie od sportu. Taki przebieg kariery określiliśmy mianem intensywnej (I).

Zbiór drugi charakteryzował się umiarkowanym acz stale postępującym tempem rozwoju mistrzostwa. Na ogół sportowcy ci tylko z rzadka miewali wybitne sukcesy w najmłodszych kategoriach wieku. Jednakże poziom wyników stopniowo przyrastał, osiągając maksimum w fazie dorosłości. Ten rodzaj rozwoju kariery nazwaliśmy progresywnym (P).

Warto w tym miejscu przytoczyć obraz wielce charakterystycznego rozkładu częstotliwości występowania stagnacji wyników w kolejnych latach życia.

Rysunek. Wskaźniki % częstotliwości występowania stagnacji wyników (osiągnięć sportowych w kolejnych latach życia dla kobiet n = 20 i mężczyzn n =1654 w szybkościowo-siłowych konkurencjach lekkiej atletyki, kolarstwie szosowym i zapasach. Zakratkowano strefę wieku o największej frekwencji.

Dane z rysunku wyraźnie pokazują, iż u mężczyzn prawie 52% tego zjawiska przebiega w strefie wieku 19-21 lat, zaś u kobiet wskaźnik ten sięga 65%. Oznacza to ni mniej ni więcej, iż w tej fazie ontogenezy dość gwałtownie maleje potencjał wyników osiąganych przez zawodników danego „rocznika” (a szkolonych już kilka lat). Bardzo często wiąże się to również z definitywnym odejściem od uprawiania sportu.

Krok następny polegał na identyfikacji treningu, który był realizowany przez uwzględnionych do analizy sportowców. Przyjmując, że najbardziej wiarygodny obraz wyłoni się z charakterystyki obciążeń, posłużyliśmy się metodą umożliwiającą ich rozpatrywanie z uwzględnieniem dwóch kierunków wpływu:

• ze względu na rodzaj przygotowania (z rozbiciem: wszechstronne-W, ukierunkowane U, specjalne – S),

• ze względu na intensywność pracy, tzn. pięć zakresów uwzględniających źródła energetycznego zabezpieczenia wysiłku, tzn. tlenowe, podtrzymujące, tlenowe kształtujące, tlenowo-beztlenowe, beztlenowe-kwasomlekowe, beztlenowe niekwasomlekowe – oraz dodatkowo zakres szósty, gromadzący obciążenia o charakterze anabolicznym.

W efekcie metoda ta pozwala posługiwać się 28 parametrami szczegółowymi opisującymi całkowite obciążenie (jednostki, cyklu) TR, obciążenia wg ich rodzaju (W, U, S) oraz intensywności a także rodzaju i intensywności łącznie.

Analizy i badania objęły ogółem 448 sportowców (188 kobiet, 260 mężczyzn i 1126 rocznych cykli treningu (474 + 652).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *